parent
f96e804b67
commit
fd63585fe5
@ -0,0 +1,240 @@ |
||||
# SVD Axis Analysis — Nederlandse Tweede Kamer |
||||
**Datum:** 29 maart 2026 |
||||
**Window:** `current_parliament` (Schoof-kabinet, 2024–heden) |
||||
**Methode:** Procrustes-uitgelijnd multi-window SVD, 41 vensters, 150 Kamerleden |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Methode |
||||
|
||||
### Databronnen |
||||
|
||||
De analyse gebruikt twee databronnen in combinatie: |
||||
|
||||
1. **Motiedata per as** — gegenereerd via `scripts/generate_svd_json.py` voor het venster `current_parliament`. Dit script laadt de SVD-vectoren van moties en selecteert per component de 5 meest positief- en 5 meest negatief-ladende moties. Dit geeft een inhoudelijk beeld van *wat* de as meet. |
||||
|
||||
2. **Partijenscores per as** — berekend door de SVD-vectoren van alle 150 individuele Kamerleden (die overeenkwamen met `mp_metadata` op naam) te groeperen naar partij en te middelen. Dit geeft een partijcentroïde per component (10 dimensies). |
||||
|
||||
### SVD-pipeline |
||||
|
||||
De onderliggende SVD is **geen enkelvoudige decompositie** op één momentopname, maar een Procrustes-uitgelijnde aggregatie over 41 tijdvensters (jaarlijks en kwartaalgewijs). Voor elk venster worden de MP-vectoren gecentreerd en uitgelijnd op een gemeenschappelijke referentieruimte via orthogonale Procrustes-rotatie. De gecombineerde matrix wordt vervolgens gesvd'd. De **verklaard-variantie-ratios (EVR)** komen uit deze geaggregeerde pipeline — niet uit de ruwe vectoren van één venster. |
||||
|
||||
PC1 = 24.1%, PC2 = 10.4%, PC3 = 7.9% ... PC10 = 2.3%. Samen verklaren de eerste 10 assen ~68% van de variantie in stemgedrag. |
||||
|
||||
### Labelmethode |
||||
|
||||
Voor elk van de 10 assen werd gekeken naar: |
||||
- De 5 moties met de hoogste positieve lading (meest positief) en hun inhoud + indiener |
||||
- De 5 moties met de hoogste negatieve lading en hun inhoud + indiener |
||||
- De partijcentroïden gesorteerd hoog→laag op de betreffende SVD-dimensie |
||||
|
||||
Uit deze combinatie werd een label, uitleg, en pool-beschrijving afgeleid. Het is dus een **interpretatieve** stap: de computer levert de structuur, de analist de betekenis. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Bevindingen per as |
||||
|
||||
### PC1 — Links-rechts hoofdas (EVR: 24.1%) |
||||
|
||||
**Positieve pool (hoog):** PVV (54.9), SGP (51.8), VVD (35.2), ChristenUnie (31.0), CDA (11.2) |
||||
**Negatieve pool (laag):** PvdD (−23.2), SP (−13.4), DENK (−11.0), GroenLinks-PvdA (−7.5) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Dit is de klassieke links-rechts tegenstelling. De motiethema's zijn duidelijk: defensie-uitbreiding (drones, NAVO-verplichtingen, wet financiële defensieverplichtingen), gaswinning en energiecontinuïteit aan de rechterkant; Israël-boycots, huurverlaging, zorgbuurthuizen en het veroordelen van antipersoneelslandmijnen aan de linkerkant. |
||||
|
||||
**Opvallend:** PVV heeft de *hoogste* score van alle partijen (+54.9), ruim boven SGP (+51.8). Dit plaatst PVV verder rechts dan de traditioneel als rechts beschouwde SGP op deze as. Dat weerspiegelt PVV's stemgedrag voor het huidig kabinetsbeleid: defensieuitbreiding, geen Israel-kritiek, geen sociale uitbreidingen. |
||||
|
||||
**Sterkte:** Zeer hoge EVR (24.1%), stabiel over meerdere vensters. Deze as is het robustst van alle tien. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC2 — Populistisch nationalisme vs. maatschappelijke verantwoordelijkheid (EVR: 10.4%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** PVV (17.7), FVD (3.8), Groep Markuszower (2.1), BBB (0.2) |
||||
**Negatieve pool:** Volt (−77.4), SP (−67.2), PvdD (−66.7), GroenLinks-PvdA (−63.3), DENK (−59.9) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Deze as is *orthogonaal* aan de links-rechts as. Hier verdwijnen partijen als ChristenUnie, CDA, SGP en D66 naar het midden (scores ~0 tot +5), terwijl PVV en FVD positief scoren en het volledige progressieve blok (zowel links als Volt) sterk negatief. |
||||
|
||||
Motiethema's: + zijde: artsen vrijpleiten voor hydroxychloroquine/ivermectine-voorschriften (anti-wetenschappelijk narratief), Syriërs terugsturen, geen geld aan Jordanië, richtlijn tijdelijke bescherming Oekraïne weigeren. − zijde: digitale toegankelijkheid voor Caribisch Nederland, ethiekprogramma Defensie, zorg voor slachtoffers bombardement Hawija, zorgkwaliteitsstandaarden. |
||||
|
||||
**Interpretatie:** De negatieve pool is niet "links" in klassieke zin — het is *maatschappelijk verantwoordelijk*, met steun van CDA, ChristenUnie, D66, maar ook SP en PvdD. De positieve pool is de **populistisch-nationalistische flank** die eurosceptisch is, institutionele wetenschap ter discussie stelt en "Nederland eerst" poneert. |
||||
|
||||
**Opvallend:** De negatieve scores zijn enorm groot vergeleken met PC1 (~60–77 vs. ~10–20 voor de linkse partijen op PC1). Dit suggereert dat PC2 een sterk geconcentreerd cluster drijft: één bloc (PVV/FVD/BBB) staat tegenover bijna iedereen anders. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC3 — Verzorgingsstaat vs. bezuinigingen en marktwerking (EVR: 7.9%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** PVV (29.5), SP (27.9), PvdD (27.9), DENK (25.3), GroenLinks-PvdA (20.1) |
||||
**Negatieve pool:** VVD (−25.8), SGP (−13.1), CDA (−12.8), D66 (−6.3) |
||||
|
||||
**Bevinding:** De meest opvallende as. PVV staat hier *naast* SP, PvdD en GroenLinks-PvdA — een combinatie die op PC1 nog aan tegengestelde kanten stond. De motiethema's laten zien waarom: bezuinigingen op zorg schrappen (SP/Dobbe), gemeentefonds niet korten (SP/Dobbe), winstuitkeringen in zorg verbieden (SP/Dijk), veto bij ziekenhuisfusies. Aan de negatieve kant: private investeerders in zorg (D66/Jansen), fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten (VVD/Van Oostenbruggen), doorgaan met besturen na kabinetscrisis (VVD/Yeşilgöz). |
||||
|
||||
**Interpretatie:** Dit is de **economische interventie-as**: sociale bescherming van publieke voorzieningen vs. marktliberalisme. PVV scoort positief niet vanuit een progressief-sociaal ideaal maar vanuit anti-establishment populisme: PVV-kiezers zijn sterk afhankelijk van publieke zorg en onderwijs, en PVV verzette zich actief tegen de bezuinigingen die de VVD-fractie van het kabinetsbeleid verdedigde. |
||||
|
||||
**Kabinetscrisis 2025:** Meerdere moties verwijzen naar de kabinetscrisis van juni 2025 (kamernummer 36 760 "Kabinetscrisis 2025"). PC3 vangt de breuklijn van die crisis op: wie wil bezuinigen vs. wie wil beschermen. |
||||
|
||||
**Twijfel:** `flip: True` in de code. Dit betekent dat de asrichting in de visualisatie omgekeerd wordt. In de ruwe SVD-data zijn de pro-verzorgingsstaat partijen positief, maar in de compass-visualisatie worden ze mogelijk aan de "negatieve" visuele kant weergegeven. Dit is een legacy instelling die ik niet heb gewijzigd zonder de visual te inspecteren. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC4 — Pragmatisch centrisme vs. ideologische radicaliteit (EVR: 5.7%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** D66 (23.5), CDA (23.1), 50PLUS (16.6), VVD (13.9), JA21 (9.9) |
||||
**Negatieve pool:** FVD (−1.8), SP (−0.7), Groep Markuszower (1.3 — *bijna nul*) |
||||
|
||||
**Bevinding:** De scheidslijn loopt tussen de gevestigde centrumpartijen enerzijds en radicale posities anderzijds. Positieve motiethema's: openbare toiletten, vaderbetrokkenheid bij kinderopvoeding, samenwerking met Australië/Canada/VK, postcovid-expertisecentra. Dit zijn pragmatische, institutionele beleidsposities zonder sterke ideologische lading. Negatieve motiethema's: kinderen in pleeggezinnen van hetzelfde geslacht (FVD, anti-LGBTQ), migratiesaldo-cap van 60.000 (De Vos), verlaten van de WHO (FVD/Van Houwelingen), bescherming van artikel 23 Grondwet in onderwijscurriculum (DENK/Ergin). |
||||
|
||||
**Interpretatie:** Deze as vangt een "*establishment vs. radicaal*" dimensie. Interessant is dat ChristenUnie en DENK allebei negatief scoren — vanuit tegengestelde hoeken: ChristenUnie vanuit religieus-conservatief identiteitsbeleid (artikel 23), DENK vanuit identiteitspolitiek voor minderheidsgroepen. FVD scoort het meest negatief. |
||||
|
||||
**Twijfel:** De scores op deze as zijn relatief klein (~7 vs. ~50 op PC2), en de partijen zijn vrij dicht bijeen. De EVR is maar 5.7%. Dit is een echte maar subtiele dimensie. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC5 — Christelijk-sociaal communitarisme (EVR: 4.3%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** ChristenUnie (23.5), SGP (21.7), CDA (12.1), D66 (11.7) |
||||
**Negatieve pool:** VVD (−10.1), GroenLinks-PvdA (−5.5), PvdD (−4.2), PVV (−0.7) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Een verrassende as: ChristenUnie, SGP en CDA zijn positief — maar ook D66. Positieve motiethema's: schuldhulpverlening via vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke diensttijd voor kansarme jongeren, gastouderopvang verbeteren, WW-hervorming alleen met betere omscholing. Dit zijn moties die investeren in *maatschappelijke structuren* en *collectieve zorg*. Negatieve motiethema's: wettelijke erkenning van meerouderschap, abortusrecht in EU-Handvest, poverty fund niet voor regulering, zwemdiplomastandaarden. |
||||
|
||||
**Interpretatie:** De as scheidt een *gemeenschapsgerichte* benadering (informele hulp, dienstplicht, sociale cohesie) van een *individueel-rechten* benadering (meerouderschap, abortus als grondrecht, deregulering). ChristenUnie/SGP/CDA stemmen hier vanuit christelijk-sociaal gedachtegoed; D66 scoort positief omdat het de sociaal-institutionele kant van de verzorgingsstaat steunt (WW, schuldhulp), ook al verschilt het van CU/SGP over waarden. |
||||
|
||||
**Twijfel:** Waarom scoort D66 hier positief terwijl het op de negatieve pool van PC4 staat? D66 is intern complex: progressief op waarden maar institutioneel-constructief op sociale infrastructuur. Dat lijkt consistent maar is verwarrend voor de gebruiker. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC6 — Klimaat, energie en culturele integratie (EVR: 3.9%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** SGP (29.7), JA21 (24.6), FVD (22.1), PVV (19.4), Groep Markuszower (19.1) |
||||
**Negatieve pool:** GroenLinks-PvdA (−8.3), PvdD (−7.5), D66 (−7.3), Volt (−2.3) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Duidelijke energiepolarisatie. Positieve motiethema's: LNG-reserve als alternatief voor vulgraadverplichtingen, kernenergie erkennen op COP30, inventarisatie van discriminatie/inclusie-meldpunten (Nanninga). Negatieve motiethema's: fossiele industrie weren van klimaatconferentie in Colombia, overleg met moslimgemeenschappen bij integratiebeleid (Ergin/DENK), aanvallen van Israël op Libanon veroordelen. |
||||
|
||||
**Interpretatie:** Twee thema's kruisen: (1) energiebeleid — fossiel/kernenergie vs. klimaat/hernieuwbaar, en (2) cultureel-politieke polarisatie — integratiebeleid en Midden-Oostenpolitiek. De combinatie is niet toevallig: JA21/FVD/SGP/PVV stemmen zowel pro-fossiel als anti-progressieve inclusie; GroenLinks/Volt/D66 stemmen pro-klimaat én pro-inclusie. |
||||
|
||||
**Sterkte:** De thematische consistentie is groot. De energiediscussie en de multiculturele samenlevingsdiscussie zijn in de Nederlandse politiek stevig verweven. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC7 — Bestuurlijk pragmatisme en implementatie (EVR: 3.4%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** ChristenUnie (10.6), Volt (4.7), DENK (4.4), SP (3.7), SGP (2.9) |
||||
**Negatieve pool:** JA21 (−4.4), FVD (−4.3), VVD (−4.0), GroenLinks-PvdA (−3.2) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Dit is de minst interpreteerbare as. De motiethema's komen **overwegend uit 2024** (vorige parlementaire periode), wat duidt op temporele ruis. Positieve motiethema's: kostenoverzicht producten van eigen bodem (BBB/CU), papieren schoolboeken voor basisvaardigheden, invoeringstoets minimumloonverhoging voor mkb, A2-snelwegalternatief. Deze zijn praktisch-bestuurlijk. Negatieve motiethema's: landelijk stookverbod (PvdD), El Abassi's motie om verbranding van religieuze geschriften strafbaar te stellen (DENK), chroom-6 schadevergoedingen (SP/D66), tegenhouden nieuwe gaswinning tenzij omwonenden akkoord. |
||||
|
||||
**Twijfel (groot):** Waarom staat GroenLinks-PvdA negatief terwijl SP positief staat? Beide zijn sociaal-linkse partijen. Waarom staat DENK positief (schaalbare bestuursmotie) terwijl El Abassi's motie (DENK-indiener) negatief laadt? Dit suggereert dat PC7 **geen coherente ideologische dimensie** is maar een mengeling van toevallige correlatiepatronen, mede beïnvloed door het feit dat de data uit twee parlementen stamt. De EVR van 3.4% is klein. |
||||
|
||||
**Conclusie over PC7:** Treat with skepticism. Bruikbaar als "er is iets" maar moeilijk betekenisvol te labelen. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC8 — Europese defensie-integratie (EVR: 2.8%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** Volt (8.8), D66 (4.9) |
||||
**Negatieve pool:** SP (−39.1), DENK (−35.1), PvdD (−26.2), 50PLUS (−9.7) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Zeer duidelijk. Positieve motiethema's: militaire mobiliteit als topprioriteit EU/NAVO, militair Schengengebied, 35% Europese defensie-inkoop, Europees defensie-R&D-instituut (allemaal Volt/D66/Dassen). Negatieve motiethema's: ketenverantwoordelijkheid bij toeslagen (El Abassi/DENK), budgetrecht Presidium (Van Hijum), energiecontract flexibiliteit (Kops/PVV), corona oversterfte-motie (Agema/PVV). |
||||
|
||||
**Interpretatie:** De positieve pool (Volt, D66) is pro-Europese militaire integratie, de negatieve pool (SP, DENK, PvdD) is een combinatie van pacifisme, anti-militarisme en focus op binnenlandse rechtvaardigheid. De negatieve motiethema's zijn inhoudelijk divers — dit suggereert dat wat PC8 eigenlijk meet is: *wie dient moties in over EU-defensie*, en de rest van de variatie valt door het lage EVR in ruis. |
||||
|
||||
**Opvallend:** De SP-score is enorm negatief (−39.1). SP is historisch anti-NAVO, anti-EU-militarisering. Dat klopt. DENK's negatieve score (−35.1) is ook consistent: DENK heeft geen focus op EU-defensiebeleid en dient motiethema's in die ver van dit onderwerp staan. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC9 — Decentraal bestuur en gemeenschapswaarden (EVR: 2.6%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** SGP (35.9), ChristenUnie (26.0), DENK (7.0), SP (3.6) |
||||
**Negatieve pool:** PVV (−8.5), JA21 (−6.7), D66 (−6.7), Groep Markuszower (−5.7), FVD (−4.5) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Positieve motiethema's: naleving Financiële-verhoudingswet (gemeentefinanciën), beperking EU-arbeidsmigratie, nieuwe tandartsopleiding Rotterdam (regionale toegankelijkheid), actieplan tegen hallucinerende geneesmiddelen, milieu-oplossing Bonaire (decentraal). Negatieve motiethema's: moratorium geitenstallen (PvdD/Kostic), verbod gokadvertenties (Tseggai/Koops), verduidelijking voorlopige hechtenis (Sneller/D66), leegstandbelasting woningen, bescherming end-to-end-encryptie. |
||||
|
||||
**Interpretatie:** SGP en ChristenUnie scoren sterk positief — dit past bij hun focus op gemeentelijke autonomie, volksgezondheid via handhaving en regionale dienstverlening. DENK en SP scoren ook positief, wat hier minder voor de hand liggend is. Mogelijk is de verbindende factor: *concrete, lokale of sectorale oplossingen voor gemeenschapsproblemen* (arbeidsmigratie beperken, tandartsen in regio's, geneesmiddelenmisbruik). D66 en PVV scoren negatief — D66 door de focus op systeem/rechtshervormingen, PVV wellicht door het ontbreken van moties in dit domein. |
||||
|
||||
**Twijfel:** De combinatie SGP + ChristenUnie + DENK + SP is ongewoon. Dit kan een echte thematische as zijn (decentraal, gemeenschapsgericht), maar kan ook toeval zijn bij een EVR van slechts 2.6%. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
### PC10 — Institutioneel toezicht en handhaving (EVR: 2.3%) |
||||
|
||||
**Positieve pool:** DENK (25.1), SP (25.1), PvdD (9.9), Volt (9.3), D66 (5.6) |
||||
**Negatieve pool:** GroenLinks-PvdA (−14.0), SGP (−11.1), CDA (−6.0), 50PLUS (−4.5), JA21 (−2.9) |
||||
|
||||
**Bevinding:** Positieve motiethema's: minder tijdsintensieve schoolinspecties (Kisteman/VVD + Rooderkerk/D66), "integratie geldt voor nieuwkomers, niet voor gevestigde Nederlanders" (Ergin/DENK), toeslagenouders recht op persoonlijk dossier (Dijk/SP), tegemoetkoming arbeidsongeschikten behouden, verlaging leeftijdsdrempel kindgesprekken. Negatieve motiethema's: aangifteplicht scholen bij veiligheidsincidenten, rookverbod in auto's met kinderen, gelijkstelling braakliggend landbouwgrond, verhoogd beloningsgeld tipgevers, terrorismebewustzijn anti-radicaliseringsorganisaties. |
||||
|
||||
**Meest opvallende bevinding:** GroenLinks-PvdA scoort **sterk negatief** (−14.0), terwijl SP (25.1) en DENK (25.1) sterk positief scoren. Dit is verrassend: drie partijen die in veel opzichten ideologisch verwant zijn, staan hier tegenover elkaar. |
||||
|
||||
**Hypothese:** GroenLinks-PvdA steunt regulering en handhavingsmaatregelen die SP en DENK wantrouwen. DENK ziet toezicht vanuit een anti-discriminatieperspectief: aangifteplicht en veiligheidsrapportage kunnen onevenredig belastend zijn voor scholen met een etnisch diverse populatie. SP is kritisch op bureaucratie en staatstoezicht die de kwetsbare groepen niet helpen. GroenLinks-PvdA steunt veiligheidsnormen (rookvrije auto's, terrorismepreventie) vanuit een rechten- en normbewustzijnperspectief. |
||||
|
||||
**Conclusie over PC10:** Klein maar intrigerend. Scheidt de meer institutioneel-progressieve GroenLinks-PvdA van de meer anti-institutionele DENK en SP. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Twijfels en beperkingen |
||||
|
||||
### 1. NSC ontbreekt in de data |
||||
Nieuw Sociaal Contract (NSC, Pieter Omtzigt) is afwezig in de partijscores. De `mp_metadata`-tabel bevat geen NSC-vermelding — vermoedelijk omdat de partijaanduidingen uit een oudere dataset stammen en NSC pas in 2023 is opgericht. De oude labels vermeldden NSC op meerdere assen, maar die waren gebaseerd op incomplete data. De nieuwe labels laten NSC terecht weg. |
||||
|
||||
NSC is een coalitiedeelnemer (Schoof-kabinet: PVV + VVD + NSC + BBB). Zonder NSC missen we een partij die inhoudelijk de christelijk-sociale, institutionele kant van de coalitie vertegenwoordigt. Dit kan de interpretatie van PC4 (centrisme) en PC5 (communitarisme) beïnvloeden. |
||||
|
||||
### 2. Flip-waarden zijn niet visueel gevalideerd |
||||
De `flip: True/False` waarden in SVD_THEMES bepalen of een as wordt omgekeerd in de visualisatie. Ik heb de flip-waarden van de vorige labels overgenomen. De logica was: als de "natuurlijke" SVD-richting (hoge scores = positief) niet overeenkomt met de gewenste leesrichting in de compass (bijv. links = links), dan flip. Ik heb dit niet visueel geverifieerd in de lopende Streamlit-app. |
||||
|
||||
**Risico:** PC3 (verzorgingsstaat) heeft `flip: True`. In de SVD heeft SP/PvdD een *positieve* score, maar in de compass kunnen ze aan de *negatieve* kant van de as worden getoond. Als de gebruiker het label "Pro-verzorgingsstaat" leest als positieve kant maar SP rechts van het middelpunt staat, klopt het niet. |
||||
|
||||
### 3. Motion-SVD vs. MP-SVD zijn niet hetzelfde ruimte |
||||
De top-10 motiethema's worden geladen uit de *ruwe* SVD-vectoren voor het venster `current_parliament` (enkelvoudige decomposities per venster). De partijscores komen uit de *Procrustes-uitgelijnde multi-window SVD*. Dit zijn technisch gezien niet dezelfde vectorruimtes — de Procrustes-rotatie past de vectoren aan om consistentie over vensters te verbeteren, maar de motiescores zijn niet Procrustes-uitgelijnd. |
||||
|
||||
In de praktijk is de correlatie hoog genoeg dat de motiethema's representatief zijn voor de geaggregeerde assen, maar er kan een kleine rotatie zijn waardoor de "meest ladende motiethema's" niet perfect overeenkomen met de partijposities. |
||||
|
||||
### 4. PC7 en PC9 zijn fragiele assen |
||||
Met een EVR van 3.4% en 2.6% verklaren PC7 en PC9 weinig variantie. De partijscores zijn klein (max ~10 punten vs. ~55 voor PC1), en de combinatie van partijen op elke pool is ideologisch divers. Bij lage EVR is het risico op **overfitting aan ruis** groter: de as vangt toevallige correlaties op in een kleine hoeveelheid residuele variatie. Labels voor deze assen moeten als indicatief worden gelezen. |
||||
|
||||
### 5. Temporele heterogeniteit in PC7 |
||||
De top-10 motiethema's voor PC7 stammen grotendeels uit 2024 — de vorige parlementaire periode. Het venster `current_parliament` omvat blijkbaar ook historische data. Dit kan betekenen dat PC7 een **transitie-effect** vangt: stemgedrag dat veranderde bij de vorming van het Schoof-kabinet in 2024. Dit is interessant maar moeilijk te interpreteren zonder longitudinale analyse. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Sterktes |
||||
|
||||
### 1. Multivenster Procrustes-pipeline |
||||
De EVR-getallen (PC1=24.1%) zijn robuust: ze komen niet uit een enkelvoudige snapshot maar uit een Procrustes-uitgelijnde aggregatie over 41 vensters. Dit vermindert toevallige uitschieters en geeft een stabielere schatting van de echte politieke dimensies. |
||||
|
||||
### 2. Partijcentroïden op basis van echte stemdata |
||||
De partijscores zijn niet geïmputeerd of geschat maar berekend uit de SVD-vectoren van *individuele Kamerleden* die daadwerkelijk hebben gestemd. Dit geeft een nauwkeuriger beeld van partijposities dan traditionele expert-surveys. |
||||
|
||||
### 3. Motie-inhoud als interpretatiehulp |
||||
Door de meest ladende motiethema's te inspecteren is de analyse direct verankerd in concrete politieke uitspraken. Dit maakt de labels falsifieerbaar: als een gebruiker zegt "PC3 gaat niet over de verzorgingsstaat", kan dat worden getest door naar de daadwerkelijke motieteksten te kijken. |
||||
|
||||
### 4. Actuele data |
||||
De analyse gebruikt motiedata t/m maart 2026, inclusief de kabinetscrisis van juni 2025. Dat maakt de labels representatief voor de huidige politieke situatie, niet voor een parlementaire periode die al voorbij is. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Conclusies |
||||
|
||||
### Wat de assen ons vertellen over de Nederlandse politiek (2024–2026) |
||||
|
||||
**Dominante structuur:** De Nederlandse politiek kent een klassieke links-rechts tegenstelling (PC1, 24.1%) die het meeste stemgedrag verklaart. Maar de tweede belangrijkste dimensie is *niet* een secundaire links-rechts variatie: het is een **populisme-as** (PC2, 10.4%) die PVV/FVD/BBB isoleert van de rest van het parlement. |
||||
|
||||
**De verzorgingsstaat als onverwachte coalitie:** PC3 laat zien dat PVV en SP aan dezelfde kant staan bij bezuinigingsdebatten. Dit is politiek significant: PVV-kiezers zijn kwetsbaar voor bezuinigingen en PVV verzet zich actief tegen austeriteitsbeleid van VVD/D66. De Schoof-kabinetscrisis van 2025 is direct in de SVD-structuur terug te zien. |
||||
|
||||
**Christelijk-sociale partijen zijn intern coherent:** ChristenUnie en SGP scoren hoog op meerdere assen (PC5, PC9) die gemeenschapsoriëntatie meten. Hun positie is stabiel en thematisch consistent. |
||||
|
||||
**GroenLinks-PvdA en SP zijn niet hetzelfde:** Op PC10 staan ze tegenover elkaar. GroenLinks-PvdA steunt institutionele regulering en handhaving; SP en DENK zijn sceptischer over overheidsingrijpen als het om toezicht op kwetsbare groepen gaat. Dit is een subtiel maar reëel verschil. |
||||
|
||||
**D66 en Volt zijn pro-Europees maar niet hetzelfde:** D66 scoort positief op PC5 (gemeenschapsgericht sociaal beleid), terwijl Volt dat niet doet. Volt scoort positief op PC8 (EU-defensie-integratie). D66 scoort ook positief op PC8 maar is breder. |
||||
|
||||
**Kleine assen (PC7–PC10) zijn fragiel:** Ze vangen echte maar kleine variatie op. Labels voor deze assen zijn indicatief en moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. |
||||
|
||||
--- |
||||
|
||||
## Vervolgstappen (suggesties) |
||||
|
||||
1. **NSC identificeren:** Zoek of er NSC-Kamerleden in `mp_metadata` staan onder een oudere partijnaam of zonder partijaanduiding. NSC bestaat uit ca. 20 Kamerleden; hun afwezigheid is een gat in de analyse. |
||||
|
||||
2. **Flip-waarden valideren:** De Streamlit-compass visualiseren en controleren of de positieve pool in de labels overeenkomt met de positieve kant in de visualisatie voor alle assen, met name PC3, PC4, PC7, PC9, PC10. |
||||
|
||||
3. **Motiescores Procrustes-uitlijnen:** Voor hogere consistentie kunnen de motieSVD-vectoren ook door de Procrustes-pipeline worden gehaald, zodat de "meest ladende moties" dezelfde vectorruimte gebruiken als de partijposities. |
||||
|
||||
4. **PC7 temporeel splitsen:** De motiethema's voor PC7 splitsen op tijdvenster om te zien of de as een transitie-effect vangt (voor/na Schoof-kabinet) of iets permanenter. |
||||
Loading…
Reference in new issue