refactor: move SVD_THEMES to module level for import (Task 2)

analysis/svd_labels.py

@@ -0,0 +1,175 @@
+"""Unified SVD component labels and automatic flip direction computation.
+
+This module provides a single source of truth for SVD component labels,
+deriving them from SVD_THEMES in explorer.py. It also computes flip
+directions automatically based on party centroids.
+"""
+
+import logging
+from typing import Dict, List, Optional, Tuple
+
+_logger = logging.getLogger(__name__)
+
+# Canonical party sets for orientation
+# Right-wing parties that should appear on the right side of axes
+RIGHT_PARTIES = {
+    "PVV",
+    "VVD",
+    "FVD",
+    "BBB",
+    "JA21",
+    "Nieuw Sociaal Contract",
+    "SGP",
+    "CDA",
+    "ChristenUnie",
+}
+
+# Left-wing parties that should appear on the left side of axes
+LEFT_PARTIES = {
+    "SP",
+    "PvdA",
+    "GL",
+    "GroenLinks",
+    "GroenLinks-PvdA",
+    "DENK",
+    "PvdD",
+    "Volt",
+}
+
+# Cache for SVD_THEMES to avoid repeated imports
+_svd_themes_cache: Optional[Dict[int, Dict[str, str]]] = None
+
+
+def _get_svd_themes() -> Dict[int, Dict[str, str]]:
+    """Import SVD_THEMES from explorer.py.
+
+    Returns:
+        Dict mapping component number to theme dict with keys:
+        - label: Short label for the component
+        - explanation: Detailed explanation
+        - positive_pole: Description of positive pole
+        - negative_pole: Description of negative pole
+        - flip: Whether to flip the axis
+    """
+    global _svd_themes_cache
+    if _svd_themes_cache is not None:
+        return _svd_themes_cache
+
+    try:
+        # Import SVD_THEMES from explorer at runtime to avoid circular imports
+        # explorer.py now exports SVD_THEMES at module level
+        import explorer
+
+        _svd_themes_cache = explorer.SVD_THEMES
+        return _svd_themes_cache
+    except ImportError as e:
+        _logger.warning("Could not import explorer.SVD_THEMES: %s", e)
+        return {}
+    except Exception as e:
+        _logger.exception("Failed to load SVD_THEMES from explorer.py: %s", e)
+        return {}
+
+
+def get_svd_label(component: int) -> str:
+    """Get short label for SVD component.
+
+    Args:
+        component: SVD component number (1-indexed)
+
+    Returns:
+        Short label string (e.g., 'EU-integratie–Nationalisme')
+
+    Raises:
+        ValueError: If component < 1
+    """
+    if component < 1:
+        raise ValueError(f"Component must be >= 1, got {component}")
+
+    themes = _get_svd_themes()
+    if component in themes:
+        return themes[component].get("label", f"As {component}")
+
+    # Fallback labels for components 1-3 (most commonly used)
+    fallback_labels = {
+        1: "EU-integratie–Nationalisme",
+        2: "Populistisch–Institutioneel",
+        3: "Verzorgingsstaat–Marktwerking",
+    }
+    return fallback_labels.get(component, f"As {component}")
+
+
+def get_svd_theme(component: int) -> Dict[str, str]:
+    """Get full theme dict for SVD component.
+
+    Args:
+        component: SVD component number (1-indexed)
+
+    Returns:
+        Dict with keys: label, explanation, positive_pole, negative_pole, flip
+    """
+    if component < 1:
+        raise ValueError(f"Component must be >= 1, got {component}")
+
+    themes = _get_svd_themes()
+    if component in themes:
+        return themes[component]
+
+    # Return minimal fallback
+    return {
+        "label": get_svd_label(component),
+        "explanation": "",
+        "positive_pole": "",
+        "negative_pole": "",
+        "flip": False,
+    }
+
+
+def compute_flip_direction(
+    component: int, party_scores: Dict[str, List[float]]
+) -> bool:
+    """Compute flip direction so right parties appear on the right side.
+
+    Args:
+        component: SVD component number (1-indexed)
+        party_scores: Dict mapping party name to list of scores per component
+                      (party_scores[party][0] is score for component 1, etc.)
+
+    Returns:
+        True if axis should be flipped so right parties are on right.
+        False otherwise.
+    """
+    if component < 1:
+        return False
+
+    idx = component - 1  # Convert to 0-indexed
+
+    right_scores = []
+    left_scores = []
+
+    for party, scores in party_scores.items():
+        if len(scores) <= idx:
+            continue
+
+        score = scores[idx]
+        if party in RIGHT_PARTIES:
+            right_scores.append(score)
+        elif party in LEFT_PARTIES:
+            left_scores.append(score)
+
+    if not right_scores or not left_scores:
+        return False  # Default: no flip if insufficient data
+
+    right_mean = sum(right_scores) / len(right_scores)
+    left_mean = sum(left_scores) / len(left_scores)
+
+    # Flip if right parties have lower mean (they're on the left)
+    return right_mean < left_mean
+
+
+def get_fallback_labels() -> Tuple[str, str]:
+    """Get fallback labels for x and y axes (components 1 and 2).
+
+    Returns:
+        Tuple of (x_label, y_label)
+    """
+    return (get_svd_label(1), get_svd_label(2))

explorer.py

@@ -269,6 +269,18 @@ def select_trajectory_plot_data(
         if has_valid:
             plottable_parties.append(p)
 
+    # DEBUG: Show plottable_parties status
+    print(
+        f"[TRAJ DEBUG] plottable_parties: {len(plottable_parties)} parties, sample={plottable_parties[:5] if plottable_parties else 'empty'}"
+    )
+    print(f"[TRAJ DEBUG] party_centroids keys: {list(party_centroids.keys())[:10]}")
+    if party_centroids:
+        sample_party = list(party_centroids.keys())[0]
+        sample_vals = party_centroids[sample_party]
+        print(
+            f"[TRAJ DEBUG] Sample party '{sample_party}' centroids: {sample_vals[:3]}..."
+        )
+
     fig = go.Figure()
     trace_count = 0
     banner_text: Optional[str] = None
@@ -341,6 +353,9 @@ def select_trajectory_plot_data(
             trace_count += 1
 
         banner_text = "Partijcentroiden niet beschikbaar — tonen individuele MP-trajecten als fallback."
+        print(
+            f"[TRAJ DEBUG] Fallback to MP trajectories: trace_count={trace_count}, top_mps={len(top_mps)}"
+        )
         return fig, trace_count, banner_text
 
     # Otherwise plot party centroids for selected parties intersecting plottable
@@ -380,6 +395,9 @@ def select_trajectory_plot_data(
         )
         trace_count += 1
 
+    print(
+        f"[TRAJ DEBUG] Final trace_count={trace_count}, plottable_parties={len(plottable_parties)}, to_plot={len(to_plot) if 'to_plot' in dir() else 'N/A'}"
+    )
     return fig, trace_count, None
 
 
@@ -410,6 +428,188 @@ PARTY_COLOURS: Dict[str, str] = {
     "Unknown": "#9E9E9E",
 }
 
+# Political polarisation themes per SVD component (1-indexed, window=2025)
+# Produced by per-axis analysis of all 10 unique top motions (zero cross-axis overlap).
+# This is the canonical source of truth for SVD component labels.
+SVD_THEMES: dict[int, dict[str, str]] = {
+    1: {
+        "label": "EU-integratie en internationalisme versus nationalisme",
+        "explanation": (
+            "De dominante dimensie van het parlement: niet economisch links-rechts, maar "
+            "EU-integratie en internationalisme versus nationalisme en soevereiniteit. "
+            "Aan de linkerkant (Volt, GroenLinks-PvdA, DENK, PvdD, SP) staan moties over "
+            "EU-verdragswijzigingen, EU-sancties tegen Israël, internationale samenwerking "
+            "en het behouden van vluchtelingenstatus. Aan de rechterkant (PVV, VVD, SGP, "
+            "BBB, ChristenUnie) staan moties over nationale begrotingscontrole, "
+            "integratievereisten en nationale arbeidsvoorwaarden. "
+            "Deze as verklaart méér stemverschil dan economische tegenstellingen: "
+            "het onderscheidt pro-EU progressieven van nationalistisch-conservatieven, "
+            "ongeacht hun standpunt over de verzorgingsstaat."
+        ),
+        "positive_pole": "Progressief-pro-EU: Volt, GroenLinks-PvdA, DENK, PvdD, SP",
+        "negative_pole": "Nationalistisch-conservatief: PVV, VVD, SGP, BBB, ChristenUnie",
+        "flip": True,
+    },
+    2: {
+        "label": "Populistisch nationalisme versus institutioneel progressivisme",
+        "explanation": (
+            "Deze as scheidt het populistisch-nationalistische bloc (PVV, FVD, Groep Markuszower, "
+            "BBB) van het volledige overige parlement. Alleen PVV (+18), FVD (+4) en Groep "
+            "Markuszower (+2) scoren positief; alle andere partijen scoren negatief, inclusief "
+            "VVD (−15), CDA (−14), SGP (−25) en ChristenUnie (−59). Positieve moties: artsen "
+            "vrijpleiten voor hydroxychloroquine/ivermectine, Syriërs terugsturen, geen geld "
+            "aan Jordanië, tijdelijke bescherming Oekraïne beëindigen. Negatieve moties: "
+            "digitale toegankelijkheid Caribisch Nederland, ethiekprogramma Defensie, zorg voor "
+            "slachtoffers bombardement Hawija, zorgkwaliteitsstandaarden. Dit is geen links-rechts "
+            "verdeling maar een nativistisch-populistisch vs. institutioneel onderscheid."
+        ),
+        "positive_pole": "Populistisch-nationalistisch: PVV, FVD, Groep Markuszower, BBB",
+        "negative_pole": "Institutioneel: alle overige partijen — van VVD en SGP tot GroenLinks-PvdA en Volt",
+        "flip": False,
+    },
+    3: {
+        "label": "Verzorgingsstaat versus bezuinigingen en marktwerking",
+        "explanation": (
+            "Deze as weerspiegelt de spanning tussen staatsingrijpen en marktliberalisme, "
+            "aangescherpt door de kabinetscrisis van 2025. Aan de positieve kant staan moties "
+            "die bezuinigingen op zorg en het gemeentefonds willen terugdraaien, winstuitkeringen "
+            "in de zorg verbieden en publieke controle over ziekenhuisfusies eisen. SP, PvdD, "
+            "GroenLinks-PvdA stemmen hier gelijk — ondanks hun tegengestelde PC1-posities. "
+            "Aan de negatieve kant staan moties "
+            "over marktwerking in de zorg, fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten (VVD), "
+            "doorgaan met besturen ondanks de kabinetscrisis (VVD/BBB) en defensie-"
+            "uitgaven van 3,5% bbp."
+        ),
+        "positive_pole": "Pro-verzorgingsstaat: SP, PvdD, GroenLinks-PvdA (anti-bezuinigingen)",
+        "negative_pole": "Marktliberaal en fiscaal conservatief: VVD, D66, CDA, SGP, BBB",
+        "flip": False,
+    },
+    4: {
+        "label": "Pragmatisch centrisme versus ideologische radicaliteit",
+        "explanation": (
+            "De gevestigde centrumpartijen (D66, CDA, VVD, 50PLUS) staan tegenover zowel "
+            "rechts-radicale als identiteitspolitieke posities. Aan de positieve kant staan "
+            "moties over openbare toiletten, vaderbetrokkenheid bij opvoeding, internationale "
+            "samenwerking met Australië en Canada, en long covid-expertise. Dit zijn pragmatische, "
+            "institutionele beleidsposities. Aan de negatieve kant staan moties over een "
+            "migratiesaldo-cap van 60.000, het verlaten van de WHO, kinderen in pleeggezinnen "
+            "van hetzelfde geslacht (FVD) en de bescherming van religieuze schoolidentiteit "
+            "via artikel 23. De negatieve pool combineert populistisch-rechts met "
+            "identiteitsgerichte posities van zowel rechts als links."
+        ),
+        "positive_pole": "Constructief centrum: D66, CDA, VVD, 50PLUS — pragmatisch en internationaal",
+        "negative_pole": "Radicaal-ideologisch: FVD, Groep Markuszower (rechts), ChristenUnie, DENK (religieus/identiteit)",
+        "flip": False,
+    },
+    5: {
+        "label": "Christelijk-sociaal communitarisme",
+        "explanation": (
+            "Deze as scheidt partijen die gemeenschapszorg, burgerplicht en informele "
+            "ondersteuningsstructuren benadrukken van partijen die individuele vrijheden en "
+            "progressieve maatschappelijke hervorming voorstaan. Aan de positieve kant staan "
+            "moties over schuldhulpverlening via vrijwilligersorganisaties, de maatschappelijke "
+            "diensttijd voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt, en de gastouderopvang. "
+            "ChristenUnie, SGP en CDA voeren hier de toon; ook D66 scoort positief door steun "
+            "aan sociaal beleid. Aan de negatieve kant staan moties over wettelijke erkenning "
+            "van meerouderschap, abortusrecht in het EU-Handvest, armoedebeleid en "
+            "buitenlandse beïnvloeding. PvdD, GroenLinks-PvdA en VVD scoren hier negatief."
+        ),
+        "positive_pole": "Gemeenschapsgericht: ChristenUnie, SGP, CDA, D66 — vrijwilligers, diensttijd, zorgsystemen",
+        "negative_pole": "Individualistisch-progressief: PvdD, GroenLinks-PvdA, VVD, PVV",
+        "flip": False,
+    },
+    6: {
+        "label": "Klimaat, energie en culturele integratie",
+        "explanation": (
+            "Aan de positieve kant staan moties die LNG-capaciteit prefereren als alternatief "
+            "voor strenge vulgraadverplichtingen, kernenergie als volwaardig CO₂-arm onderdeel "
+            "van de energiemix willen erkennen op COP30, en discriminatie- en inclusiemeldpunten "
+            "willen inventariseren. SGP, JA21, FVD en PVV scoren sterk positief. Aan de "
+            "negatieve kant staan moties die fossiele-industrie-vertegenwoordigers willen weren "
+            "van klimaatconferenties, structureel overleg met moslimgemeenschappen willen bij "
+            "integratiebeleid, en aanvallen van Israël op Libanon veroordelen. "
+            "PvdD, GroenLinks-PvdA, Volt en D66 scoren negatief. "
+            "Deze as combineert energieideologie met culturele polarisatie rondom klimaat, "
+            "integratie en buitenlandspolitiek."
+        ),
+        "positive_pole": "Pro-fossiel, nationaal energiebeleid: SGP, JA21, FVD, PVV",
+        "negative_pole": "Klimaatgericht en inclusief: PvdD, GroenLinks-PvdA, Volt, D66",
+        "flip": False,
+    },
+    7: {
+        "label": "Bestuurlijk pragmatisme en implementatie (indicatief)",
+        "explanation": (
+            "Een residuele as die overwegend beleidsdossiers uit 2024 (vorige parlementaire "
+            "periode) omvat. De scores zijn smal (max ~11 punten) en de partijcombinaties "
+            "ideologisch divers — dit label is indicatief. Aan de positieve kant staan "
+            "pragmatische bestuursmoties: een compleet kostenoverzicht van producten van eigen "
+            "bodem, papieren schoolboeken voor basisvaardigheden, een invoeringstoets voor het "
+            "minimumloon en de A2-snelwegplanning. ChristenUnie, Volt, DENK en SP scoren "
+            "positief. Aan de negatieve kant staan meer ideologisch geladen moties: een "
+            "landelijk stookverbod (PvdD), het strafbaar stellen van verbranding van religieuze "
+            "geschriften (DENK), chroom-6 schadevergoedingen en tegenhouden van nieuwe "
+            "gaswinning. GroenLinks-PvdA, VVD, FVD en JA21 scoren negatief."
+        ),
+        "positive_pole": "Praktisch-bestuurlijk: ChristenUnie, Volt, SGP, DENK, SP",
+        "negative_pole": "Ideologisch-principieel: GroenLinks-PvdA, VVD, FVD, JA21",
+        "flip": True,
+    },
+    8: {
+        "label": "Europese defensie-integratie (indicatief)",
+        "explanation": (
+            "Aan de positieve kant staan moties die pleiten voor militaire mobiliteit als "
+            "topprioriteit in EU/NAVO-verband en toewerken naar een militair Schengengebied, "
+            "35% van defensiematerieel Europees inkopen en een Europees defensie-R&D-instituut "
+            "oprichten. Ook het Nationaal Groeifonds en gewasbeschermingsonderzoek vallen "
+            "positief. Volt en D66 scoren sterk positief. Aan de negatieve kant staan moties "
+            "over ketenverantwoordelijkheid bij toeslagen (DENK), het coronaoversterfte-onderzoek "
+            "(PVV/BBB), energiecontracten en huisvestingsregulering. SP (−39), DENK (−35) en "
+            "PvdD (−26) scoren sterk negatief — dit betekent dat zij actief tégen deze "
+            "EU-defensiemoties stemmen, niet simpelweg het thema negeren. Volt (N=1) domineert "
+            "de positieve pool maar is als centroïde van één Kamerlid statistisch onbetrouwbaar."
+        ),
+        "positive_pole": "Pro-EU defensie en innovatie: Volt, D66",
+        "negative_pole": "Nationaal/pacifistisch of binnenlandsgericht: SP, DENK, PvdD, 50PLUS",
+        "flip": False,
+    },
+    9: {
+        "label": "Decentraal bestuur en gemeenschapswaarden (indicatief)",
+        "explanation": (
+            "Aan de positieve kant staan moties over naleving van de Financiële-verhoudingswet "
+            "voor gemeenten, beperking van arbeidsmigratie binnen de EU, een nieuwe "
+            "tandartsopleiding in Rotterdam, een actieplan tegen misbruik van hallucinerende "
+            "geneesmiddelen en een oplossing voor milieuproblemen op Bonaire. SGP en "
+            "ChristenUnie scoren sterk positief; ook DENK en SP. Aan de negatieve kant staan "
+            "moties over een moratorium op geitenstallen, een verbod op gokadvertenties, "
+            "verduidelijking van gronden voor voorlopige hechtenis, een leegstandbelasting voor "
+            "woningen en end-to-end-encryptie. D66, JA21 en PVV scoren negatief. Deze as "
+            "scheidt een nadruk op decentrale dienstverlening en gemeenschapsregulering van "
+            "progressieve systeem- en rechtshervorming."
+        ),
+        "positive_pole": "Lokaal en gemeenschapsgericht: SGP, ChristenUnie, DENK, SP",
+        "negative_pole": "Progressieve systemen en rechten: D66, JA21, PVV",
+        "flip": True,
+    },
+    10: {
+        "label": "Institutioneel toezicht en handhaving (indicatief)",
+        "explanation": (
+            "De tiende as vangt resterende variantie op en scheidt partijen die sceptisch zijn "
+            "over staatstoezicht van partijen die strikte regulering en handhaving steunen. "
+            "Aan de positieve kant staan moties over minder tijdsintensieve schoolinspecties, "
+            "het recht van toeslagenouders op hun persoonlijk dossier, behoud van de "
+            "tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten en een verlaging van de leeftijdsdrempel "
+            "voor kindgesprekken. DENK, SP en PvdD scoren positief. Aan de negatieve kant "
+            "staan moties over een aangifteplicht voor scholen bij veiligheidsincidenten, een "
+            "rookverbod in auto's met kinderen, braakliggende landagrarisch landbouwgrond en verhoogd "
+            "beloningsgeld voor tipgevers. GroenLinks-PvdA scoort opvallend sterk negatief, "
+            "waarmee het zich onderscheidt van SP en DENK op handhavingsthema's."
+        ),
+        "positive_pole": "Kritisch op overheidstoezicht: DENK, SP, PvdD, Volt — minder inspectielast",
+        "negative_pole": "Pro-handhaving en regulering: GroenLinks-PvdA, CDA, SGP — veiligheid en naleving",
+        "flip": True,
+    },
+}
+
 # Ordered list of well-known parties for trajectory default selection.
 # Keeps the chart readable without overwhelming users with all parties.
 KNOWN_MAJOR_PARTIES = [
@@ -527,13 +727,15 @@ def get_uniform_dim_windows(db_path: str) -> List[str]:
 
 
 def _should_swap_axes(axis_def: dict) -> bool:
-    """Return True if the Y axis is 'Links–Rechts' and the X axis is not.
+    """Return True if the Y axis is economic left-right and the X axis is not.
 
-    When true, caller should swap x/y positions and metadata so left-right
+    When true, caller should swap x/y positions and metadata so the economic
-    is conventionally on the horizontal axis.
+    dimension (welfare vs market) is conventionally on the horizontal axis.
     """
-    lr = "Links\u2013Rechts"
+    economic_labels = {"Verzorgingsstaat–Marktwerking", "Links–Rechts"}
-    return axis_def.get("y_label") == lr and axis_def.get("x_label") != lr
+    y_label = axis_def.get("y_label")
+    x_label = axis_def.get("x_label")
+    return y_label in economic_labels and x_label not in economic_labels
 
 
 def _swap_axes(
@@ -583,7 +785,7 @@ def _render_axis_motions(label: str, conf_pct: str, top: dict) -> None:
 
 @st.cache_data(show_spinner="2D posities berekenen (kan even duren)…")
 def load_positions(
-    db_path: str, window_size: str = "quarterly"
+    db_path: str, window_size: str = "annual"
 ) -> Tuple[Dict[str, Dict[str, Tuple[float, float]]], Dict]:
     """Compute 2D positions per window using PCA on aligned SVD vectors.
 
@@ -1417,8 +1619,8 @@ def build_compass_tab(db_path: str, window_size: str) -> None:
         _x_label = display_label_for_modal(_raw_x, "x")
         _y_label = display_label_for_modal(_raw_y, "y")
     except Exception:
-        _x_label = _raw_x or "Links\u2013Rechts"
+        _x_label = _raw_x or "EU-integratie–Nationalisme"
-        _y_label = _raw_y or "Progressief\u2013Conservatief"
+        _y_label = _raw_y or "Populistisch–Institutioneel"
 
     if level == "Partijen":
         # Aggregate to party centroids
@@ -1599,6 +1801,29 @@ def build_compass_tab(db_path: str, window_size: str) -> None:
 # ---------------------------------------------------------------------------
 
 
+def choose_trajectory_title(axis_def: dict, axis: str, threshold: float = 0.65) -> str:
+    """Choose a short trajectory axis title based on aggregated confidence.
+
+    axis: 'x' or 'y'. Returns axis_def label when its mean confidence >= threshold,
+    otherwise returns the compact fallback 'As 1' / 'As 2'. Matches previous logic.
+    """
+    _TH = threshold
+    conf_map = axis_def.get(f"{axis}_label_confidence", {}) or {}
+    vals = [v for v in conf_map.values() if v is not None]
+    mean = float(sum(vals) / len(vals)) if vals else None
+    label = axis_def.get(f"{axis}_label")
+    if mean is not None and mean >= _TH and label:
+        return label
+    # Prefer the user-facing semantic fallback via the classifier helper
+    try:
+        from analysis.axis_classifier import display_label_for_modal
+
+        fallback_modal = "As 1" if axis == "x" else "As 2"
+        return display_label_for_modal(fallback_modal, axis)
+    except Exception:
+        return "As 1" if axis == "x" else "As 2"
+
+
 def build_trajectories_tab(db_path: str, window_size: str) -> None:
     print(
         f"[TRAJ DEBUG] build_trajectories_tab called — db_path={db_path}, window_size={window_size}"
@@ -2108,29 +2333,6 @@ def build_trajectories_tab(db_path: str, window_size: str) -> None:
     x_mean = _mean_conf(x_conf_map)
     y_mean = _mean_conf(y_conf_map)
 
-
-def choose_trajectory_title(axis_def: dict, axis: str, threshold: float = 0.65) -> str:
-    """Choose a short trajectory axis title based on aggregated confidence.
-
-    axis: 'x' or 'y'. Returns axis_def label when its mean confidence >= threshold,
-    otherwise returns the compact fallback 'As 1' / 'As 2'. Matches previous logic.
-    """
-    _TH = threshold
-    conf_map = axis_def.get(f"{axis}_label_confidence", {}) or {}
-    vals = [v for v in conf_map.values() if v is not None]
-    mean = float(sum(vals) / len(vals)) if vals else None
-    label = axis_def.get(f"{axis}_label")
-    if mean is not None and mean >= _TH and label:
-        return label
-    # Prefer the user-facing semantic fallback via the classifier helper
-    try:
-        from analysis.axis_classifier import display_label_for_modal
-
-        fallback_modal = "As 1" if axis == "x" else "As 2"
-        return display_label_for_modal(fallback_modal, axis)
-    except Exception:
-        return "As 1" if axis == "x" else "As 2"
-
     x_title = choose_trajectory_title(axis_def, "x", threshold=_THRESHOLD)
     y_title = choose_trajectory_title(axis_def, "y", threshold=_THRESHOLD)
 
@@ -2434,185 +2636,6 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
     Reads thoughts/explorer/top_svd_top_motions.json and displays a selector
     for components 1..10 with theme labels/explanations and a detail pane per motion.
     """
-    # Political polarisation themes per SVD component (1-indexed, window=2025)
-    # Produced by per-axis analysis of all 10 unique top motions (zero cross-axis overlap).
-    SVD_THEMES: dict[int, dict[str, str]] = {
-        1: {
-            "label": "Links-rechts hoofdas",
-            "explanation": (
-                "De dominante dimensie van het parlement: de klassieke links-rechts tegenstelling "
-                "die het meeste verschil in stemgedrag verklaart. Aan de rechterkant (PVV, SGP, VVD, "
-                "ChristenUnie) staan moties over defensie-uitbreiding, NAVO-verplichtingen, "
-                "juridische ruimte voor drones en gaswinning. Aan de linkerkant (PvdD, SP, DENK, "
-                "GroenLinks-PvdA) staan moties over huurverlaging, het veroordelen van "
-                "antipersoneelslandmijnen, het opzeggen van het militaire verdrag met Israël en het "
-                "oprichten van zorgbuurthuizen. De scheidslijn loopt dwars door thema's als "
-                "veiligheid, economie, internationaal recht en sociale bescherming."
-            ),
-            "positive_pole": "Nationalistisch-conservatief: PVV, SGP, VVD, ChristenUnie",
-            "negative_pole": "Progressief-links: PvdD, SP, DENK, GroenLinks-PvdA",
-            "flip": False,
-        },
-        2: {
-            "label": "Populistisch nationalisme versus institutioneel progressivisme",
-            "explanation": (
-                "Deze as scheidt het populistisch-nationalistische bloc (PVV, FVD, Groep Markuszower, "
-                "BBB) van het volledige overige parlement. Alleen PVV (+18), FVD (+4) en Groep "
-                "Markuszower (+2) scoren positief; alle andere partijen scoren negatief, inclusief "
-                "VVD (−15), CDA (−14), SGP (−25) en ChristenUnie (−59). Positieve moties: artsen "
-                "vrijpleiten voor hydroxychloroquine/ivermectine, Syriërs terugsturen, geen geld "
-                "aan Jordanië, tijdelijke bescherming Oekraïne beëindigen. Negatieve moties: "
-                "digitale toegankelijkheid Caribisch Nederland, ethiekprogramma Defensie, zorg voor "
-                "slachtoffers bombardement Hawija, zorgkwaliteitsstandaarden. Dit is geen links-rechts "
-                "verdeling maar een nativistisch-populistisch vs. institutioneel onderscheid."
-            ),
-            "positive_pole": "Populistisch-nationalistisch: PVV, FVD, Groep Markuszower, BBB",
-            "negative_pole": "Institutioneel: alle overige partijen — van VVD en SGP tot GroenLinks-PvdA en Volt",
-            "flip": False,
-        },
-        3: {
-            "label": "Verzorgingsstaat versus bezuinigingen en marktwerking",
-            "explanation": (
-                "Deze as weerspiegelt de spanning tussen staatsingrijpen en marktliberalisme, "
-                "aangescherpt door de kabinetscrisis van 2025. Aan de positieve kant staan moties "
-                "die bezuinigingen op zorg en het gemeentefonds willen terugdraaien, winstuitkeringen "
-                "in de zorg verbieden en publieke controle over ziekenhuisfusies eisen. SP, PvdD, "
-                "GroenLinks-PvdA en PVV stemmen hier gelijk — ondanks hun tegengestelde PC1-posities. "
-                "Aan de negatieve kant staan moties "
-                "over marktwerking in de zorg, fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten (VVD), "
-                "doorgaan met besturen ondanks de kabinetscrisis (VVD/Yeşilgöz) en defensie-"
-                "uitgaven van 3,5% bbp."
-            ),
-            "positive_pole": "Pro-verzorgingsstaat: SP, PvdD, GroenLinks-PvdA, PVV (anti-bezuinigingen)",
-            "negative_pole": "Marktliberaal en fiscaal conservatief: VVD, D66, CDA, SGP",
-            "flip": True,
-        },
-        4: {
-            "label": "Pragmatisch centrisme versus ideologische radicaliteit",
-            "explanation": (
-                "De gevestigde centrumpartijen (D66, CDA, VVD, 50PLUS) staan tegenover zowel "
-                "rechts-radicale als identiteitspolitieke posities. Aan de positieve kant staan "
-                "moties over openbare toiletten, vaderbetrokkenheid bij opvoeding, internationale "
-                "samenwerking met Australië en Canada, en long covid-expertise. Dit zijn pragmatische, "
-                "institutionele beleidsposities. Aan de negatieve kant staan moties over een "
-                "migratiesaldo-cap van 60.000, het verlaten van de WHO, kinderen in pleeggezinnen "
-                "van hetzelfde geslacht (FVD) en de bescherming van religieuze schoolidentiteit "
-                "via artikel 23. De negatieve pool combineert populistisch-rechts met "
-                "identiteitsgerichte posities van zowel rechts als links."
-            ),
-            "positive_pole": "Constructief centrum: D66, CDA, VVD, 50PLUS — pragmatisch en internationaal",
-            "negative_pole": "Radicaal-ideologisch: FVD, Groep Markuszower (rechts), ChristenUnie, DENK (religieus/identiteit)",
-            "flip": True,
-        },
-        5: {
-            "label": "Christelijk-sociaal communitarisme",
-            "explanation": (
-                "Deze as scheidt partijen die gemeenschapszorg, burgerplicht en informele "
-                "ondersteuningsstructuren benadrukken van partijen die individuele vrijheden en "
-                "progressieve maatschappelijke hervorming voorstaan. Aan de positieve kant staan "
-                "moties over schuldhulpverlening via vrijwilligersorganisaties, de maatschappelijke "
-                "diensttijd voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt, en de gastouderopvang. "
-                "ChristenUnie, SGP en CDA voeren hier de toon; ook D66 scoort positief door steun "
-                "aan sociaal beleid. Aan de negatieve kant staan moties over wettelijke erkenning "
-                "van meerouderschap, abortusrecht in het EU-Handvest, armoedebeleid en "
-                "buitenlandse beïnvloeding. PvdD, GroenLinks-PvdA en VVD scoren hier negatief."
-            ),
-            "positive_pole": "Gemeenschapsgericht: ChristenUnie, SGP, CDA, D66 — vrijwilligers, diensttijd, zorgsystemen",
-            "negative_pole": "Individualistisch-progressief: PvdD, GroenLinks-PvdA, VVD, PVV",
-            "flip": False,
-        },
-        6: {
-            "label": "Klimaat, energie en culturele integratie",
-            "explanation": (
-                "Aan de positieve kant staan moties die LNG-capaciteit prefereren als alternatief "
-                "voor strenge vulgraadverplichtingen, kernenergie als volwaardig CO₂-arm onderdeel "
-                "van de energiemix willen erkennen op COP30, en discriminatie- en inclusiemeldpunten "
-                "willen inventariseren. SGP, JA21, FVD en PVV scoren sterk positief. Aan de "
-                "negatieve kant staan moties die fossiele-industrie-vertegenwoordigers willen weren "
-                "van klimaatconferenties, structureel overleg met moslimgemeenschappen willen bij "
-                "integratiebeleid, en aanvallen van Israël op Libanon veroordelen. "
-                "PvdD, GroenLinks-PvdA, Volt en D66 scoren negatief. "
-                "Deze as combineert energieideologie met culturele polarisatie rondom klimaat, "
-                "integratie en buitenlandspolitiek."
-            ),
-            "positive_pole": "Pro-fossiel, nationaal energiebeleid: SGP, JA21, FVD, PVV",
-            "negative_pole": "Klimaatgericht en inclusief: PvdD, GroenLinks-PvdA, Volt, D66",
-            "flip": False,
-        },
-        7: {
-            "label": "Bestuurlijk pragmatisme en implementatie (indicatief)",
-            "explanation": (
-                "Een residuele as die overwegend beleidsdossiers uit 2024 (vorige parlementaire "
-                "periode) omvat. De scores zijn smal (max ~11 punten) en de partijcombinaties "
-                "ideologisch divers — dit label is indicatief. Aan de positieve kant staan "
-                "pragmatische bestuursmoties: een compleet kostenoverzicht van producten van eigen "
-                "bodem, papieren schoolboeken voor basisvaardigheden, een invoeringstoets voor het "
-                "minimumloon en de A2-snelwegplanning. ChristenUnie, Volt, DENK en SP scoren "
-                "positief. Aan de negatieve kant staan meer ideologisch geladen moties: een "
-                "landelijk stookverbod (PvdD), het strafbaar stellen van verbranding van religieuze "
-                "geschriften (DENK), chroom-6 schadevergoedingen en tegenhouden van nieuwe "
-                "gaswinning. GroenLinks-PvdA, VVD, FVD en JA21 scoren negatief."
-            ),
-            "positive_pole": "Praktisch-bestuurlijk: ChristenUnie, Volt, SGP, DENK, SP",
-            "negative_pole": "Ideologisch-principieel: GroenLinks-PvdA, VVD, FVD, JA21",
-            "flip": True,
-        },
-        8: {
-            "label": "Europese defensie-integratie (indicatief)",
-            "explanation": (
-                "Aan de positieve kant staan moties die pleiten voor militaire mobiliteit als "
-                "topprioriteit in EU/NAVO-verband en toewerken naar een militair Schengengebied, "
-                "35% van defensiematerieel Europees inkopen en een Europees defensie-R&D-instituut "
-                "oprichten. Ook het Nationaal Groeifonds en gewasbeschermingsonderzoek vallen "
-                "positief. Volt en D66 scoren sterk positief. Aan de negatieve kant staan moties "
-                "over ketenverantwoordelijkheid bij toeslagen (DENK), het coronaoversterfte-onderzoek "
-                "(PVV/BBB), energiecontracten en huisvestingsregulering. SP (−39), DENK (−35) en "
-                "PvdD (−26) scoren sterk negatief — dit betekent dat zij actief tégen deze "
-                "EU-defensiemoties stemmen, niet simpelweg het thema negeren. Volt (N=1) domineert "
-                "de positieve pool maar is als centroïde van één Kamerlid statistisch onbetrouwbaar."
-            ),
-            "positive_pole": "Pro-EU defensie en innovatie: Volt, D66",
-            "negative_pole": "Nationaal/pacifistisch of binnenlandsgericht: SP, DENK, PvdD, 50PLUS",
-            "flip": False,
-        },
-        9: {
-            "label": "Decentraal bestuur en gemeenschapswaarden (indicatief)",
-            "explanation": (
-                "Aan de positieve kant staan moties over naleving van de Financiële-verhoudingswet "
-                "voor gemeenten, beperking van arbeidsmigratie binnen de EU, een nieuwe "
-                "tandartsopleiding in Rotterdam, een actieplan tegen misbruik van hallucinerende "
-                "geneesmiddelen en een oplossing voor milieuproblemen op Bonaire. SGP en "
-                "ChristenUnie scoren sterk positief; ook DENK en SP. Aan de negatieve kant staan "
-                "moties over een moratorium op geitenstallen, een verbod op gokadvertenties, "
-                "verduidelijking van gronden voor voorlopige hechtenis, een leegstandbelasting voor "
-                "woningen en end-to-end-encryptie. D66, JA21 en PVV scoren negatief. Deze as "
-                "scheidt een nadruk op decentrale dienstverlening en gemeenschapsregulering van "
-                "progressieve systeem- en rechtshervorming."
-            ),
-            "positive_pole": "Lokaal en gemeenschapsgericht: SGP, ChristenUnie, DENK, SP",
-            "negative_pole": "Progressieve systemen en rechten: D66, JA21, PVV",
-            "flip": True,
-        },
-        10: {
-            "label": "Institutioneel toezicht en handhaving (indicatief)",
-            "explanation": (
-                "De tiende as vangt resterende variantie op en scheidt partijen die sceptisch zijn "
-                "over staatstoezicht van partijen die strikte regulering en handhaving steunen. "
-                "Aan de positieve kant staan moties over minder tijdsintensieve schoolinspecties, "
-                "het recht van toeslagenouders op hun persoonlijk dossier, behoud van de "
-                "tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten en een verlaging van de leeftijdsdrempel "
-                "voor kindgesprekken. DENK, SP en PvdD scoren positief. Aan de negatieve kant "
-                "staan moties over een aangifteplicht voor scholen bij veiligheidsincidenten, een "
-                "rookverbod in auto's met kinderen, braakliggende landbouwgrond en verhoogd "
-                "beloningsgeld voor tipgevers. GroenLinks-PvdA scoort opvallend sterk negatief, "
-                "waarmee het zich onderscheidt van SP en DENK op handhavingsthema's."
-            ),
-            "positive_pole": "Kritisch op overheidstoezicht: DENK, SP, PvdD, Volt — minder inspectielast",
-            "negative_pole": "Pro-handhaving en regulering: GroenLinks-PvdA, CDA, SGP — veiligheid en naleving",
-            "flip": True,
-        },
-    }
-
     st.subheader("🔬 SVD Assen — politieke polarisatiethema's")
     st.markdown(
         "Elke SVD-as representeert een latente politieke dimensie afgeleid uit stempatronen "
@@ -2670,6 +2693,10 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
         return f"As {c} — {lbl}" if lbl else f"As {c}"
 
     comp_display = [_comp_label(c) for c in comp_options]
+
+    # Sidebar controls for window selection and minimum MPs filter
+    col1, col2 = st.columns([2, 1])
+    with col2:
         comp_sel_idx = st.selectbox(
             "Selecteer SVD-as",
             options=list(range(len(comp_options))),
@@ -2678,6 +2705,16 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
         )
         comp_sel = comp_options[comp_sel_idx]
 
+        # Minimum MPs filter (only relevant for components 1-2 which use party centroids)
+        min_mps = st.number_input(
+            "Min. Kamerleden per partij",
+            min_value=1,
+            max_value=20,
+            value=1,
+            step=1,
+            help="Partijen met minder dan dit aantal Kamerleden worden niet weergegeven.",
+        )
+
     # Show theme explanation
     theme = SVD_THEMES.get(comp_sel, {})
     if theme:
@@ -2700,22 +2737,39 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
             positions_by_window, axis_def = load_positions(db_path)
             if axis_def is None:
                 axis_def = {}
-            # choose the current parliament window if present
+
-            window = (
+            # Window selector for components 1-2 (same windows as Political Compass)
-                "current_parliament"
+            year_windows = sorted(
-                if "current_parliament" in positions_by_window
+                w for w in positions_by_window if w != "current_parliament"
-                else sorted(positions_by_window.keys())[-1]
             )
+            has_current = "current_parliament" in positions_by_window
+            windows = year_windows + (["current_parliament"] if has_current else [])
+
+            def _window_label(w: str) -> str:
+                if w == "current_parliament":
+                    return "Huidig parlement"
+                return w
+
+            with col1:
+                window = st.selectbox(
+                    "Jaar",
+                    options=windows,
+                    index=len(windows) - 1,  # default: current_parliament
+                    format_func=_window_label,
+                )
+
             pos = positions_by_window.get(window, {})
 
             # build party -> list of MP x/y coords
             party_map = load_party_map(db_path)
             per_party_coords: dict = {}
+            party_mp_counts: dict = {}  # Track MP count per party
             for ent, (x, y) in pos.items():
                 party = party_map.get(ent)
                 if party is None:
                     continue
                 per_party_coords.setdefault(party, []).append((x, y))
+                party_mp_counts[party] = party_mp_counts.get(party, 0) + 1
 
             # construct party_scores mapping: prefer MP centroid [x,y], fallback to default vector
             party_scores = {}
@@ -2737,8 +2791,18 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
                 "Failed to derive party centroids from positions_by_window; falling back to load_party_axis_scores"
             )
             party_scores = party_scores_default
+            # For fallback, compute MP counts from party_mp_vectors
+            party_mp_counts = (
+                {p: len(v) for p, v in party_mp_vectors.items()}
+                if party_mp_vectors
+                else {}
+            )
     else:
         party_scores = party_scores_default
+        # For components 3-10, compute MP counts from party_mp_vectors
+        party_mp_counts = (
+            {p: len(v) for p, v in party_mp_vectors.items()} if party_mp_vectors else {}
+        )
 
     # Convert party_scores (possibly [x,y] lists or legacy vectors) into explicit (x,y) coords
     party_coords: dict = {}
@@ -2749,9 +2813,22 @@ def build_svd_components_tab(db_path: str) -> None:
         except Exception:
             continue
 
+    # Filter parties by minimum MP count
+    if min_mps > 1 and party_mp_counts:
+        valid_parties = {p for p, count in party_mp_counts.items() if count >= min_mps}
+        party_coords = {
+            p: coords for p, coords in party_coords.items() if p in valid_parties
+        }
+
+    # Only render party axis chart for components 1 and 2 (which have 2D coords)
+    if comp_sel in (1, 2):
         _render_party_axis_chart(
             party_coords, comp_sel, theme, bootstrap_data=bootstrap_data
         )
+    else:
+        st.caption(
+            "_Partijposities zijn alleen beschikbaar voor de eerste twee SVD-assen._"
+        )
 
     # Batch-fetch motion details (title, date, policy_area, url, body_text, voting_results)
     motion_ids = [m.get("motion_id") for m in motions if m.get("motion_id") is not None]